ଅନେକ ପୌରାଣିକ କଥା ଅଛି, ଯାହା ବିଷୟରେ ଆମର ଜ୍ଞାନ ନଥାଏ । ବେଳେବେଳେ ଆମ ମନରେ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଆମେ ଜାଣି ନଥାଉ । କଣ ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି? ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଆଖିର ଲୁହରେ ଦୁଇଟି ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡ ତିଆରି ହୋଇଛି । ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ବାରା ମନୁଷ୍ୟର ସମସ୍ତ ପାପ ଧୋଇ ହୋଇଯାଏ । ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁସାରେ, ଏହି ପୁଷ୍କରିଣୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ରାଜସ୍ଥାନର ପୁଷ୍କରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଯାହାକୁ ଆଜି ପବିତ୍ର ପୁଷ୍କର ହ୍ରଦ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା । ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କେବଳ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ ନାହିଁ ବରଂ ତାଙ୍କୁ ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ମଧ୍ୟ ମିଳିଥାଏ । ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ପୁଷ୍କରିଣୀଟି ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ପାକିସ୍ତାନର ପଞ୍ଜାବ ପ୍ରଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଯାହାକୁ ‘କଟାସ ରାଜ କୁଣ୍ଡ’ କୁହାଯାଏ ।
କଟାସରାଜ ମନ୍ଦିରର ଏକ ଦୀର୍ଘ ଇତିହାସ ରହିଛି । ପାକିସ୍ତାନର ପଞ୍ଜାବ ପ୍ରଦେଶର ଚକୱାଲ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସବୁବେଳେ ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଭକ୍ତ ଆସିଥାଆନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଶିବରାତ୍ରି ସମୟରେ ଅଧିକ ଭିଡ଼ ଜମିଥାଏ । ଏହି ମନ୍ଦିରର ପୋଖରୀର ପାଣି କେବେ ଶୁଖିଯାଏ ନାହିଁ ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ ରହିଛି । ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହି ପବିତ୍ର ପୋଖରୀର ପାଣିକୁ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଭକ୍ତମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଏହି ପୋଖରୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶାରୀରିକ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ । ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେମାନଙ୍କ ବନବାସ ସମୟରେ ଏଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନର କିଛି ବର୍ଷ ବିତାଇଥିଲେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, କୁହାଯାଏ ଯେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଯକ୍ଷ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଯେତେବେଳେ ରାଜା ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କ ଘରେ ଏକ ଯଜ୍ଞ ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ, ସେ ଦେବୀ ସତୀ କିମ୍ବା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିନଥିଲେ। ତଥାପି, ସତୀ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ଜିଦ୍ ଧରିଥିଲେ। ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରରୋଚନା ସତ୍ତ୍ୱେ ସତୀ ମନା କରିଦେଲେ ଏବଂ ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ । ଶିବ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ସତୀ ଯାହା ଘଟିବ ତାହା ସହ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ଯଜ୍ଞରେ ଯୋଗଦେବାକୁ ସତୀ ପହଞ୍ଚିବା ମାତ୍ରେ ତାଙ୍କ ପିତା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଅପମାନିତ କଲେ। ଏହି ଅପମାନ ସହ୍ୟ କରି ନ ପାରି ସେ ଯଜ୍ଞ ଅଗ୍ନିକୁ ଡେଇଁ ପଡ଼ି ପ୍ରାଣବଳି ଦେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ଶିବ ଏହା ଜାଣିଲେ, ସେ ଦୁଃଖରେ ଭାରି ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଖିରୁ ଲୁହ ବହିଗଲା । ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଲୁହର ଦୁଇଟି ବୁନ୍ଦା ପୃଥିବୀର ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ପବିତ୍ର ପୁଷ୍କରିଣୀଗୁଡ଼ିକ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ।
